ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity: Hangi Yapay Zekâ Hangi Kaynağı Kullanıyor?
ChatGPT, Claude, Gemini ve Perplexity web’den kaynağı farklı yollarla bulur: ChatGPT arama özellikleri için OAI-SearchBot’u, Claude Claude-SearchBot’u, Perplexity PerplexityBot’u kullanır; Google’ın yapay zekâ özellikleri ise Google Arama dizinine dayanır. Hangi siteleri öne çıkardıklarının ölçütleri ayrıntılı açıklanmıyor; belgelenen tek şey erişim ve dizine girme koşullarıdır.
"Yapay zekâ hangi siteleri kaynak gösterir?" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü dört platform aynı sistemi kullanmıyor. Her birinin kendi tarayıcısı, kendi kontrol yöntemi ve kendi kuralları var.
Bu yazı, yapay zekâ arama motorlarının (kısaca AI arama motorları) web’den kaynağı nasıl getirdiğini resmî dokümanlara dayanarak karşılaştırıyor ve sitenizin bu dört platformda kaynak olarak yer alabilmesi için neleri kontrol edeceğinizi anlatıyor.
Dört platform bir bakışta
ChatGPT | Claude | Google (AI Overviews, AI Mode, Gemini) | Perplexity | |
|---|---|---|---|---|
Arama için sayfa dizinleyen bot | OAI-SearchBot | Claude-SearchBot | Googlebot (Google Arama dizini) | PerplexityBot |
Kullanıcı isteğiyle sayfa açan bot | ChatGPT-User | Claude-User | Arama dizininden gelen sonuçlar | Perplexity-User |
Kullanıcı kaynaklı botta robots.txt | OpenAI’a göre geçerli olmayabilir | Site sahibi Claude-User ile erişimi kontrol edebilir | Googlebot kuralları geçerli | Perplexity’ye göre genellikle yok sayılır |
Eğitim amaçlı ayrı bot | GPTBot | ClaudeBot | Google-Extended (diğer sistemlerde eğitim ve grounding için) | Yok; Perplexity, PerplexityBot’un temel model eğitimi için kullanılmadığını belirtiyor |
Arama botunu engellerseniz | ChatGPT arama yanıtlarında gösterilmezsiniz, bağlantı olarak çıkabilirsiniz | Aramadaki görünürlük ve doğruluk azalabilir | Googlebot’u engellemek Arama’dan çıkarır | Perplexity’nin dizininden çıkarsınız |
Bilgiler, ilgili şirketlerin resmî dokümanlarından alınmıştır.
ChatGPT kaynağı nasıl buluyor?
OpenAI üç ayrı kullanıcı aracısı tanımlıyor ve her biri bağımsız bir ayar. OAI-SearchBot, ChatGPT’nin arama özelliklerinde siteleri göstermek için kullanılıyor; bu botu engelleyen siteler ChatGPT arama yanıtlarında gösterilmiyor, yalnızca gezinme bağlantısı olarak çıkabiliyor. GPTBot, üretken yapay zekâ modellerinin eğitimi içindir. ChatGPT-User ise kullanıcı bir soru sorduğunda ChatGPT’nin bir sayfayı açması için kullanılıyor; OpenAI bunun kullanıcı eylemiyle tetiklendiğini ve robots.txt kurallarının bu durumda geçerli olmayabileceğini belirtiyor. Arama kaynaklı görünürlüğü robots.txt’de OAI-SearchBot ile yönetmeniz öneriliyor. OpenAI ayrıca, arama için robots.txt değişikliklerinin sistemlerine yansımasının yaklaşık 24 saat sürebileceğini söylüyor.
Kaynak: OpenAI, Overview of OpenAI Crawlers.
Claude kaynağı nasıl buluyor? (claude seo)
Anthropic de üç bot tanımlıyor. ClaudeBot, modellerin eğitimine katkı sağlayabilecek içerik toplar. Claude-User, Claude kullanıcıları bir soru sorduğunda siteleri açmak için kullanılır; bunu engellemek, kullanıcı kaynaklı web aramasında görünürlüğü azaltabilir. Claude-SearchBot ise arama sonuçlarının kalitesini artırmak için web’i tarar; engellenirse içeriğinizin arama için dizinlenmesi durur ve arama sonuçlarında görünürlük ve doğruluk azalabilir. Anthropic botlarının robots.txt yönergelerine saygı gösterdiğini belirtiyor.
Kaynak: Anthropic, Does Anthropic crawl data from the web.
Gemini ve Google’ın yapay zekâ özellikleri kaynağı nasıl buluyor? (gemini seo)
Google’ın rehberine göre AI Overviews ve AI Mode, Google’ın çekirdek sıralama ve kalite sistemlerine dayanır; yanıtları geliştirmek için Arama dizininden ilgili sayfaları getirir (RAG ya da grounding) ve birkaç ilişkili sorgu çalıştırır (query fan-out). Bir sayfanın bu özelliklerde destekleyici bağlantı olarak gösterilebilmesi için dizinde olması ve Google Arama’da snippet ile gösterilmeye uygun olması gerekir. Rehber, AI Overviews ve AI Mode için başka özel bir teknik gereklilik ya da özel bir optimizasyon gerekmediğini söylüyor; ayrıca "AEO" ve "GEO" terimleri için Google’ın bakışıyla yapay zekâ aramasına optimizasyonun arama deneyimine optimizasyon, yani SEO olduğunu belirtiyor. Aynı rehber, üretken yapay zekâ özelliklerinde yer almak için sitenin Search Console’da bu kapsama dahil edilmesi gerektiğini de söylüyor; bunu Search Console ayarlarınızdan kontrol edin.
Gemini uygulaması gibi Google’ın diğer sistemlerinde eğitim ve grounding’i sınırlamak isterseniz Google-Extended kontrolü var. Gemini uygulamasının kaynak seçimi hakkında daha fazla ayrıntıyı resmî dokümanlarda bulamadık; bu yüzden iddia yapmıyoruz.
Kaynaklar: Google Search Central, AI features and your website, Google Search Central, Optimizing your website for generative AI features.
Perplexity kaynağı nasıl buluyor? (perplexity seo)
Perplexity’nin PerplexityBot’u, siteleri Perplexity arama sonuçlarında göstermek ve bağlantı vermek için tasarlanmış; Perplexity bunu temel model eğitimi için kullanmadığını söylüyor ve robots.txt’de izin verilmesini öneriyor. Perplexity-User ise kullanıcı bir soru sorduğunda sayfayı açan araç; kullanıcı istediği için genellikle robots.txt kurallarını yok sayıyor. Perplexity, PerplexityBot’u robots.txt ile engelleyen bir sitenin tam ya da kısmi metnini taramayacağını, ancak alan adını, başlığı ve kısa bir olgusal özeti yine dizinleyebileceğini belirtiyor. Ayrıca arama dizini için üçüncü taraf tarayıcılarla da çalıştığını ve bu sağlayıcılarla robots.txt’ye uyulması için düzenlemeler yaptığını söylüyor.
Kaynaklar: Perplexity, PerplexityBot, Perplexity, robots.txt SSS.
Yapay zekâ hangi siteleri kaynak gösterir?
Dürüst cevap: kaynak seçim ölçütleri hiçbir platform tarafından ayrıntılı açıklanmıyor ve hangi siteleri daha çok öne çıkardıklarına dair doğrulanabilir bir resmî veri yok. Bu yüzden "şu tür siteler kaynak olur" gibi iddialara temkinli yaklaşın. Resmî dokümanların ortak noktası ise şunlar:
Sayfanın ilgili platformun dizininde olması gerekir; bunun için arama botuna erişim şart.
Google tarafında sayfanın dizinde ve snippet ile gösterilmeye uygun olması gerekir.
Google, benzersiz, yararlı ve insan odaklı içeriğin uzun vadede en çok etkili olacağını söylüyor.
Bunların hiçbiri "kaynak gösterilirsiniz" garantisi vermez; yalnızca şartları sağlar.
Dört platformda kaynak olabilmek için robots.txt örneği
Arama botlarına izin vermek, eğitim botları hakkındaki kararınızdan bağımsızdır. Aşağıdaki örnek yalnızca arama ve kaynak gösterme için gereken izinleri gösterir; eğitim botları (GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended) için ayrıca karar verin, bu karar için hukuk ve marka ekibinizin de görüşünü alın.
User-agent: OAI-SearchBot Allow: / User-agent: Claude-SearchBot Allow: / User-agent: PerplexityBot Allow: / User-agent: Googlebot Allow: /robots.txt izin verse bile CDN ya da güvenlik duvarı kuralları botları durdurabilir; her iki katmanı da kontrol edin. llms.txt gibi ek dosyalar bu erişimin yerini tutmaz; Google da Arama için böyle bir dosya kullanmadığını belirtiyor. Ayrıntılar için llms.txt Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Yapay zekâ arama motorlarında kaynak olmak için ne yapmalı?
Erişimi doğrulayın. robots.txt’yi ve CDN kurallarını yukarıdaki arama botları için kontrol edin.
Doğrudan cevaplar yazın. Her önemli sayfanın başına ana soruyu yanıtlayan 40–60 kelimelik bir paragraf koyun.
Bilgiyi tutarlı tutun. Şirket tanımı, hizmetler ve sertifikalar sitenizde ve halka açık profillerinizde aynı olsun.
Yapılandırılmış veriyi sayfayla eşleştirin. Şema, görünür metni yansıtmalı; Google bunun gerekli olmadığını ama sayfayla uyumlu olması gerektiğini söylüyor.
Dört platformda test edin. Alıcı sorularını ChatGPT, Claude, Gemini ve Perplexity’ye sorun, kaydedin ve aylık tekrarlayın. Bunu 30 dakikada nasıl yapacağınız için ChatGPT’de Markanız Neden Çıkmıyor? yazımıza, kavramsal çerçeve için GEO Nedir? ve SEO, GEO ve AEO farkı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Clockwork’ün sahadan gözlemi
Clockwork, İstanbul merkezli 25 yıllık bağımsız bir dijital ve kreatif ajanstır; ISO 27001 ve ISO 12207 sertifikalıdır.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ hangi siteleri kaynak gösterir?
Platformların kaynak seçim ölçütleri ayrıntılı açıklanmıyor. Belgelenen şey, sayfanın platformun dizininde olması ve ilgili arama botuna erişimin açık olmasıdır. Hiçbir platform kaynak gösterileceğinizi garanti etmez.
ChatGPT, Claude, Gemini ve Perplexity aynı kaynakları mı kullanır?
Hayır. ChatGPT arama özellikleri için OAI-SearchBot’u, Claude Claude-SearchBot’u, Perplexity PerplexityBot’u kullanır; Google’ın yapay zekâ özellikleri Google Arama dizinine dayanır. Her platformun kendi tarayıcısı ve kontrol yöntemi vardır.
Eğitim botunu engellersem yapay zekâ aramalarında görünmeyi kaybeder miyim?
Genellikle hayır, çünkü ayarlar ayrıdır. OpenAI’da GPTBot ve OAI-SearchBot bağımsızdır, Anthropic’te ClaudeBot ve Claude-SearchBot ayrıdır. Perplexity ise PerplexityBot’un model eğitimi için kullanılmadığını belirtir.
Gemini SEO ayrı bir çalışma mı?
Google’a göre Arama’daki üretken yapay zekâ özelliklerine optimizasyon, arama deneyimine optimizasyon, yani SEO’dur; AI Overviews ve AI Mode için özel bir optimizasyon gerekmez. Rehber, sitenin Search Console’da üretken yapay zekâ özelliklerine dahil edilmesi gerektiğini de belirtiyor.
Sonuç
Dört platform dört ayrı yol kullanıyor: ChatGPT, Claude ve Perplexity kendi arama botlarıyla, Google ise Arama dizini üzerinden. Hepsinin ortak şartı erişim ve dizine girmek; kaynak gösterilmek ise garanti edilemez. Önce erişimi doğrulayın, sonra içeriği ve bilgi tutarlılığını güçlendirin, düzenli test edin.
Clockwork, İstanbul merkezli 25 yıllık bağımsız bir dijital ve kreatif ajanstır. Sitenizin yapay zekâ arama görünürlüğünü birlikte değerlendirmek isterseniz hizmetlerimizi inceleyin ya da bizimle iletişime geçin.